Wystawa - "Czerwień - gród między Wschodem a Zachodem" Drukuj Email
poniedziałek, 19 maja 2014 00:00

Czerwień - gród między Wschodem a Zachodem W piątek 16 maja br.w salach Muzeum odbyło się uroczyste otwarcie wystawy pod tytułem "Czerwień - gród między Wschodem a Zachodem". Wystawa ta jest prezentacją obiektów pozyskanych podczas badań archeologicznych prowadzonych w Czermnie - miejscowości położonej w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tyszowce, nad rzeką Huczwą. Ten zespół grodowo-osadniczy, budził zainteresowanie badaczy co najmniej od XIX stulecia. Zwykle pojawiał się w literaturze w kontekście dyskusji nad lokalizacją grodu Czerwień i tzw. Grodów Czerwieńskich.

Ośrodek grodowy w Czermnie, inaczej niż Krasnystaw, nie stał się nigdy średniowiecznym miastem w pełnym tego słowa znaczeniu. W XIV stuleciu życie już raczej się tam tylko tliło. Jednak fakt, iż na dawnym grodzie nie wyrosło miasto przyczynił się w znacznym stopniu do jego zachowania. Czermno jest w zasadzie reliktem wyludnionego, opuszczonego przed wiekami ogromnego centrum osadniczego, po którym prócz wałów, pomostów i fos pozostały także niezliczone zabytki ruchome. Tylko w trakcie badań prowadzonych w latach 2010-2011 znaleziono tam blisko 2.500 zabytków, wyłączając najbardziej liczne fragmenty naczyń ceramicznych. Wśród zabytków wyraźnie wybija się jedna kategoria - tzw. plomby ołowiane typu drohiczyńskiego, których naliczono 404 egzemplarze. Znaczną grupę znalezisk stanowią przetopione bryłki oraz sztabki ołowiu. Jedna ze sztab waży około 5 kg. Ponadto, znaleziono m.in. 20 pieczęci ołowianych (9 kolejnych pochodzi ze znalezisk przypadkowych), 20 enkolpionów-relikwiarzy lub ich fragmentów, 21 krzyżyków metalowych, 23 topory, 104 groty strzał, 4 groty bełtów kuszy, 1 grot włóczni, 5 tzw. grzywien grotopodobnych, 2 fragmenty zawieszek w kształcie miniaturowych toporków oraz kilkaset innych ozdób lub elementów stroju. Wśród zabytków niemetalowych można wymienić: 6 fragmentów szklanych bransolet, ceramiczny pionek do gry, kawałek grzebienia czy okładzinę kościaną. Powtarzalną grupą znalezisk były także przęśliki z różowego łupku owruckiego oraz monety. Do szczególnie cennych zaliczyć należy wymienione ołowiane pieczęcie. Z terenu dzisiejszej Polski do niedawna znano około 20 pieczęci, związanych z kręgiem prawosławnym. Większość z nich pochodzi z obszarów, przynależnych w XI-XIII w. do zachodnich peryferii Rusi Kijowskiej. W tym kontekście 29 nowych pieczęci z Czermna stanowi niebagatelny postęp. Niewątpliwie jednak do najbardziej spektakularnych odkryć należą dwa skarby średniowiecznej biżuterii kobiecej, które datować należy na okres między końcem XII a XIII-XIV w.

14 grudnia 2011 r. skarby te prezentowane były na specjalnej wystawie w Muzeum Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. O wadze znaleziska świadczy przyznanie odkrywcom pierwszego miejsca w konkursie "Archeo Top 2011" organizowanym przez magazyn "Archeologia Żywa". Wyróżnienie badań w Czermnie jako największego osiągnięcia polskiej archeologii w roku 2011 zasługuje na uwagę także ze względu na silną konkurencję. W rankingu uwzględniono łącznie dziesięć wydarzeń, które były związane ze sferą naukową, muzealną oraz popularyzacją archeologii. Zespół badaczy Czermna wziął udział także w szóstej edycji konkursu "National Geographic Travelery 2011". Wyniki plebiscytu przyniosły kolejne zwycięstwo. Za odkrycie skarbów przyznano pierwsze miejsce w kategorii ?Naukowe odkrycie roku?. Nagrodę za dokonania naukowe, które pozwoliły lepiej zrozumieć świat, ludzi i kultury" wręczono laureatom w Centrum Olimpijskim w Warszawie, 23 kwietnia 2012 r. "Travelery" to najbardziej prestiżowa nagroda podróżnicza w Polsce. Tym razem była to jednak podróż w odległą przeszłość.

W grudniu 2011 r. polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało środki na zorganizowanie wystawy: "Czerwień - gród między Wschodem a Zachodem". Ekspozycji, otwartej 28 listopada 2012 r. w Tomaszowie Lubelskim towarzyszy czterojęzyczny katalog wydany pod tym samym tytułem. Jesienią 2012 r. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznało grant poświęcony Grodom Czerwieńskim: ?Złote jabłko polskiej archeologii. Zespoły grodowe w Czermnie i Gródku [Grody Czerwieńskie] - chronologia i funkcja w świetle badań dawnych oraz weryfikacyjnych?. W lutym 2012 r. Dumbarton Oaks Center przy Harvard University przyznało niewielki grant ?Seals at the Border; Seals in the Context; Seals and Dorogichin Seals from Czermno?, umożliwiający konserwację i analizę pieczęci oraz plomb typu drohiczyńskiego. W listopadzie 2012 roku wystawa: "Czerwień - gród między Wschodem a Zachodem" została otwarta w Muzeum Regionalnym w Tomaszowie Lubelskim, a w kwietniu 2013 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie.

W 2013 r. miały miejsce dalsze badania wykopaliskowe w Czermnie. Przyniosły one kolejne rewelacje. Prócz reliktów osady podgrodowej, udało się natrafić na sąsiadujące z nią bardzo blisko cmentarzysko z XII-XIII stulecia.

Ekspozycja czynna będzie do końca sierpnia 2014 roku.