Akwarela Zygmunta Vogla "Widok zamku w Krasnymstawie" Drukuj Email
czwartek, 19 maja 2016 00:00

Akwarela Zygmunta Vogla Od 14 maja br. w krasnostawskim muzeum można oglądać wystawę prezentującą jeden, ale jakże wyjątkowy eksponat - akwarelę Zygmunta Vogla przedstawiającą "Widok zamku w Krasnymstawie". Praca o wymiarach 35,9 cm x 55,9 cm, namalowana została farbami wodnymi na papierze, pochodzi z dawnych zbiorów Stanisława Augusta Poniatowskiego, a obecnie stanowi własność Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie i przechowywana jest w tamtejszym Gabinecie Rycin.

Akwarela Zygmunta Vogla jest najstarszym znanym źródłem ikonograficznym historii Krasnegostawu. Jej wartość jest tym większa, iż przedstawia budowlę już dzisiaj nieistniejącą. Powstanie dzieła należy wiązać z realizacją planów królewskich inwentaryzowania zabytków przeszłości. Brak materiału porównawczego nie pozwala nam dzisiaj stwierdzić, czy namalowana w pracowni "krasnostawska" akwarela różni od szkicu robionego przez artystę z natury. Autorka książki o Zygmuncie Voglu, Krystyna Sroczyńska stwierdza, że "nie zawsze trzymał się on rzeczywistości", stawiając jednocześnie pytanie, czy niedokładności, a jednocześnie tendencje do wydłużania i wysmuklania form architektonicznych należy przypisać postawie artysty wobec rzeczywistości, czy chorobie oczu?

Zygmunt Vogel urodził się 15 czerwca 1764 roku w Warszawie. Jego rodzice przybyli z Saksonii do Polski około 1750 roku. Ojciec był kuchmistrzem na dworze księcia Michała Czartoryskiego. Po jego śmierci wraz z matką przeniósł się do Warszawy. Nie uczęszczał do szkoły, lecz nauki pobierał w domu m.in. uczył się języka polskiego, niemieckiego i francuskiego, historii, geografii, rysunku, geometrii, architektury cywilnej i wojskowej. W latach 1778-1780 przebywał w Morawicy pod Kielcami, gdzie pod okiem architekta królewskiego Ferdynanda Naxa uczył się rysunku, architektury i geometrii praktycznej.

Po powrocie do Warszawy dzięki protekcji Stanisława Kostki Potockiego trafił do malarni królewskiej, ucząc się u profesorów Andrzeja Le Brun i Jakuba Monaldiego. Na początku lat 80-tych XVIII stulecia powstają pierwsze jego znane prace rysunkowe wzorowane na grafikach Giovaniego Battisty Piranesiego. W 1785 roku młody Vogel na zamówienie marszałka wielkiego koronnego Michała Jerzego Mniszcha wykonał kopie widoków Warszawy Bernarda Bellotta Canaletta.

W 1787 roku po raz pierwszy spotyka Stanisława Augusta, który odwiedził malarnię na zamku i będąc pod wrażeniem młodego artysty wyznacza mu 5 złotową miesięczną pensję. Według słów samego Vogla, było to najważniejsze wydarzenie w jego życiu. Mając stabilizację finansową rozwija swój talent artystyczny. W następnych latach pracuje zarówno na zlecenie Stanisława Augusta odbywając artystyczne podróże po Rzeczypospolitej (wtedy powstaje akwarela przedstawiająca zamek w Krasnymstawie), jak i swojego pierwszego mecenasa Stanisława Kostki Potockiego. Na krótko wyjeżdża także m.in. do Niemiec i Holandii. W tym czasie nawiązuje przyjaźń z kolegami po fachu m.in. Kazimierzem Wojniakowskim i Janem Bogumiłem Plerschem.

Po trzecim rozbiorze, wyjeździe króla do Petersburga i jego śmierci na początku 1798 roku traci dotychczasowego mecenasa. Pomocy znajdującego się w trudnej sytuacji materialnej artyście udziela Stanisław Kostka Potocki. W okresie Księstwa Warszawskiego otrzymuje zlecenia rządowe. W 1806 roku żeni się z Teresa z Inklewiczów Opoczyńską "obarczoną pięcioma małoletnimi córkami". Od 1808 roku jest członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Wówczas po raz drugi (na podstawie wcześniejszych szkiców) maluje krasnostawski zamek.

W 1809 roku zostaje przez księcia Józefa Poniatowskiego mianowany profesorem Architektury Cywilnej w Szkole Elementarnej Artylerii i Inżynierów. W 1813 roku projektuje wraz z S. Hoffmanem katafalk na nabożeństwo żałobne ks. Józefa Poniatowskiego w kościele Św. Krzyża w Warszawie. Obok pracy artystycznej uczestniczy w zebraniach członków dawnego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W 1817 roku zostaje powołany na zastępcę profesora rysunków w oddziale sztuk pięknych Królewskim Uniwersytecie Warszawskim. W następnym roku projektuje katafalk gen. Henryka Dąbrowskiego. W 1821 roku urządza natomiast obchody żałobne i projektuje katafalk swojego protektora i przyjaciela Stanisława Kostki Potockiego. W 1823 roku umiera jego żona, zostaje więc jedynym opiekunem dorastających przybranych córek. W tym samym czasie kończy pisać autobiografię. W następnym roku zostaje profesorem stałym na warszawskiej uczelni. Umiera 20 kwietnia 1826 roku w Warszawie i zostaje pochowany na tamtejszym cmentarzu ewangelickim.

Ekspozycja akwareli Zygmunta Vogla będzie czynna będzie do 3 lipca 2016 roku