Wystawa - Ornamenta Ecclesiae. Sztuka sakralna z kościołów krasnostawskich XVII-XVIII wieku Drukuj Email
wtorek, 15 listopada 2016 00:00

Ornamenta Ecclesiae W dniu 8 listopada 2016 roku odbyło się otwarcie nowej czasowej wystawy pt. Ornamenta Ecclesiae. Sztuka sakralna z kościołów krasnostawskich XVII-XVIII wieku. Swoją tematyką wpisuje się ona w obchody jubileuszu 1050. rocznicy Chrztu Polski. Na ekspozycji można zobaczyć blisko 50 obiektów związanych z krasnostawskimi świątyniami. Zabytki użyczyły: Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Lublinie, Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Franciszka Ksawerego w Krasnymstawie, Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Stanisława B. M. w Gorzkowie.

Początki krasnostawskiej parafii należy wiązać z powstaniem ośrodka miejskiego na prawie magdeburskim w końcu wieku XIV-ego. To wtedy, przy południowo-zachodniej pierzei rynku, wzniesiono murowany kościół pw. Wszystkich Świętych. Krasnostawska fara to jedna z kilku świątyń obok kościołów pw. św. Krzyża, św. Ducha i Przemienienia Pańskiego nie zachowanych do dzisiaj, o których wspominają źródła archiwalne.

Już w końcu XIV lub na początku XV stulecia w mieście pojawił się zakon augustianów. W sąsiedztwie nieistniejącego już dzisiaj zamku wznieśli oni murowany kościół pw. św. Trójcy oraz klasztor. Na wystawie można zobaczyć kielich mszalny ufundowany w 1662 roku przez Katarzynę z Sobieskich Radziwiłłową dla ówczesnego przeora krasnostawskich augustianów O. Leonarda Białeckiego, a wykonany przez gdańskiego złotnika Andreasa Mackensena I.

Gdy w 1490 roku biskup Maciej ze Starej Łomży przeniósł stolicę rzymskokatolickiej diecezji chełmskiej do Krasnegostawu wspomniany kościół parafialny został podniesiony do rangi katedry i pełnił tą funkcję do lat siedemdziesiątych XVIII wieku, kiedy to biskup Antoni Onufry Okęcki przeniósł katedrę do kościoła pojezuickiego. W 1805 roku papież Pius VII bullą Quemadmodum Romanorum Pontificium zlikwidował diecezję chełmską, powołując w jej miejsce diecezję lubelską. Spośród prezentowanych zabytków, które przechowywane były niegdyś w skarbcu katedralnym wyróżnia się kielich mszalny (pierwotnie puszka z pokrywą) wykonany na przełomie XVI i XVIII wieku ze skorupy orzecha kokosowego przez nieznanego dzisiaj złotnika. Na ekspozycji można zobaczyć także wiele interesujących obiektów będących fundacjami biskupów chełmskich dla krasnostawskiej katedry, w tym m.in.: relikwiarz w kształcie dystynktorium kapitulnego diecezji chełmskiej ufundowany w 1749 roku przez biskupa chełmskiego Józefa Eustachego Szembeka, kielich mszalny z fundacji tegoż biskupa, wykonany przez olsztyńskiego złotnika Johannes Christoph Geese, kielich mszalny wykonany w 1754 roku, będący fundacją biskupa Walentego Franciszka Wężyka oraz pochodzące z XVIII stulecia: gremiał, manipularz i bursa, haftowane złotą nicią na jedwabiu, z fundacji biskupa Wojciecha Skarszewskiego.

W 1685 roku do Krasnegostawu przybyli jezuici i przebywali w nim do kasaty zakonu w 1773 roku. Po likwidacji zakonu należący do zgromadzenia kościół pw. św. Franciszka Ksawerego z fundacji rodziny Potockich został w 1776 roku zamieniony na katedralny (od 1826 roku parafialny), kolegium zaś na szkołę Komisji Edukacji Narodowej. Spośród obiektów związanych z krasnostawskimi jezuitami, można zobaczyć między innymi monstrancję promienistą w stylu regencyjnym z 2 ćw. XVIII stulecia oraz cztery XVIII wieczne figury świętych jezuickich znajdujące się pierwotnie w tabernakulum ołtarza głównego kościoła pw. św. Franciszka Ksawerego.

Wystawa czynna będzie do 19 grudnia 2016 roku.