Wystawa map topograficznych Krasnegostawu i okolic z lat 1801 -1804 Drukuj Email
piątek, 02 marca 2012 00:00

Mapy topograficzne Krasnegostawu i okolicOd 1 marca br. na parterze budynku Muzeum udostępniona została wystawa XIX-wiecznych map topograficznych Krasnegostawu i okolic. Na ekspozycji zaprezentowano 10 kopii map z lat 1801 - 1804., których oryginały przechowywane są do dziś w zbiorach Archiwum Wojny w Wiedniu.

Pierwotnie były one przygotowane na zlecenie Sztabu Generalnego i doskonale opisują obszar tzw. Galicji Zachodniej tj. terenów Rzeczypospolitej Obojga Narodów, które zostały przyłączone do Austrii w wyniku trzeciego rozbioru. Prace przygotowawcze i kartograficzne trwały kilka lat a wykonywał je zespół ponad 30 wojskowych kartografów pod kierownictwem pułkownika Antoniego barona Mayera von Heldensfelda. Odręcznie wykonano łącznie 275 kolorowych kart (arkuszy) w większości w skali 1:14400.

Mapy obejmujące część Małopolski, dzisiejszą Lubelszczyznę, południową część Mazowsza oraz Podlasia szczegółowo oddają rozkład miejscowości, sieć dróg, rzeźbę terenu, pól, łąk, lasów, rzek, zbiorników wodnych, a także położenie kościołów, cmentarzy, młynów i krzyży przydrożnych. Na ich podstawie w roku 1808 wydany został atlas zawierający 12 czarno-białych map wykonanych techniką miedziorytu o wymiarach 44,5 x 66 cm, których autorem był Hieronim Benedicti.

W latach 1919 - 1920 zawartość archiwów wiedeńskich badał z ramienia komisji likwidacyjnej C i K monarchii prof. Instytutu Geografii Uniwersytetu Jagiellońskiego Ludomir Sawicki. Po powrocie do Polski opublikował dwie prace tj. "Spis map Archiwum Wojennego w Wiedniu odnoszących się do ziem polskich" (Warszawa 1921) oraz "Pułkownika Antoniego barona Mayera von Heldensfelda zdjęcia topograficzne w Polsce w latach 1801 - 1804" (Kraków 1928). W tej drugiej publikacji opisuje on sposób ich przygotowania oraz nazwiska autorów. W przypadku obiektów prezentowanych na wystawie znane są nazwiska dwóch podporuczników tj. Franza Liebetraua oraz Grunenberga (imię nieznane).

Znajdujące się na wystawie kopie map są cennym źródłem informacji na temat miejscowości dzisiejszego powiatu krasnostawskiego, w tym samego Krasnegostawu (karta 237). Na mapie miasta zostały zaznaczone m.in. nieistniejące już dzisiaj budowle takie jak: zamek, pierwszy ratusz czy też obwarowania miejskie. Na pozostałych mapach można zobaczyć m.in. Sobieską Wolę, Wysokie (k. 198); Czernięcin, Olszankę, Turobin, Żabno (k. 199); Częstoborowice, Pilaszkowice, Rybczewice (k. 219); Gorzków, Olchowiec, Piaski Szlacheckie, Żółkiewkę (k. 220); Bzowiec, Chłaniów, Płonkę, Rudnik (k. 221); Borowicę, Łopiennik Lacki, Łopiennik Ruski, Stężycę (k. 236); Izbicę, Orłów Drewniany, Orłów Murowany, Tarnogórę (k. 238); Siennicę Różaną, Zagrodę, Żdżanne (k. 252); Bończę, Kraśniczyn, Wojsławice (k. 253).

W uroczystym otwarciu wystawy wzięli udział przedstawiciele powiatu krasnostawskiego, władze miasta Krasnystaw z burmistrzem Andrzejem Jakubcem i przewodniczącym Rady Miasta Edwardem Kawęckim na czele, proboszcz parafii św. Franciszka Ksawerego w Krasnymstawie ks. dziekan Henryk Kapica, przedstawiciele świata nauki: prof. dr hab. Jan Lewandowski, dr hab. Mariusz Korzeniowski oraz dr Ryszard Maleszyk. Wśród przybyłych byli również dyrektorzy szkół i jednostek kultury, historycy, regionaliści oraz licznie zgromadzona młodzież z I LO oraz Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1.

Zakup wszystkich pozyskanych przez Muzeum map topograficznych prezentowanych na wystawie został sfinansowany ze środków miasta Krasnystaw.

Zaprezentowane na wystawie kopie map zostały wykonane techniką druku wysokiej rozdzielczości a w celu lepszej prezentacji mają wymiary niemal dwukrotnie zwiększone w stosunku do oryginałów.


foto: Grzegorz Drozdalski