Wystawa - Sztandary szkół, organizacji społecznych i partii politycznych z terenu powiatu krasnostawskiego Drukuj Email
piątek, 14 grudnia 2012 00:00

Sztandary szkół, organizacji społecznych i partii politycznych z terenu powiatu krasnostawskiego W środę 12 grudnia 2012 r. w siedzibie Muzeum odbyło się otwarcie wystawy pt. Sztandary szkół, organizacji społecznych i partii politycznych z terenu powiatu krasnostawskiego. Przygotowana wystawa jest pierwszą, w historii krasnostawskiego muzeum, samodzielną ekspozycją prezentującą znajdujące się w zbiorach instytucji sztandary. Ze względów konserwatorskich oraz ograniczoną powierzchnię, na wystawie pokazano jedynie część kolekcji.

Tradycja wykonywania sztandarów jako znaków rozpoznawczych wywodzi się jeszcze z okresu prehistorycznego, kiedy to na szczycie długiego drzewca lub metalowego pręta umieszczano tzw. obiekty flagopodobne określane mianem weksyloidów (z łac. vexillum - sztandar, chorągiew). Wizerunki weksyloidów z okresu starożytności, z terenu Egiptu, Asyrii i Babilonii znamy z zachowanych do dzisiaj malowidłach ściennych, płaskorzeźbach czy pieczęciach cylindrycznych, kiedy to pełniły funkcje zarówno znaków bojowych i rozpoznawczych na polu walki poszczególnych prowincji, jak i całego państwa. Wykonywano je np. jak w Egipcie z drewna dodając elementy ze skóry lub materiału, czy też jak w Asyrii z metalu. Metalowych "sztandarów" używali Persowie, Rzymianie, a także Wikingowie i Anglosasi. Najstarsze chorągwie wykonane z materiału z malowanymi, wyszywanymi i haftowanymi pojawiły się w Chinach. Chorągwie na terenie Europy były używane w rzymskiej kawalerii, na które składały się nieduży płat jedwabiu lub płótna przytwierdzony do drzewca.

Pierwsze informacje o używaniu w Polsce sztandarów jako znaków bojowo-rozpoznawczych pochodzą z drugiej połowy XI stulecia. Był on jednocześnie symbolem władcy i państwa oraz sztandarem wojskowym. Przez wieki na polu bitwy pełnił funkcję znaku rozpoznawczego pozwalającego rozróżnić walczące strony oraz ułatwiał dowodzenie własną armią. Rozwinięcie sztandaru (chorągwi) był sygnałem do rozpoczęcia bitwy. Za jego pomocą wskazywano miejsce koncentracji oraz kierunek natarcia. Z czasem chorągwie - sztandary zaczęły być wykorzystywane także jako znaki rozpoznawcze poszczególnych oddziałów wojskowych, ziem, bractw religijnych, cechów rzemieślniczych, stowarzyszeń kupieckich, szkół, organizacji społecznych i politycznych.

Najstarszy prezentowany na wystawie eksponat został wykonany na początku XX wieku i jest to sztandar szkoły z miejscowości Piaski Szlacheckie. Wśród eksponatów z okresu międzywojennego można zobaczyć m.in. sztandary: Szkoły Rolniczej im. Bartosza Głowackiego w Krasnymstawie, Spółdzielczości Rolniczej w Bzitem, Sąsiedzkiego Związku Młodzieży Wiejskiej "Wici" w Fajsławicach oraz Narodowej Organizacji Kobiet w Krasnymstawie. Z okresu PRL-u prezentowane są m.in. sztandar Miejsko-Gminnego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Krasnymstawie, Zarządu Powiatowego Ligi Kobiet w Krasnymstawie, Podstawowej Organizacji Partyjnej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej przy Urzędzie Powiatowym w Krasnymstawie, a także Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" Ziemi Krasnostawskiej.

Prezentowane na wystawie sztandary wykonane zostały z jedwabiu, sukna lub płótna. Na obu płatach każdego z nich znajdują się wyhaftowane przy użyciu tzw. bajorka tj. skręconych w spiralę złotych i srebrnych nici lub nici kolorowych napisy określające podmiot, dla którego został wykonany oraz niekiedy również charakterystyczny dla danej organizacji symbol - logo lub też najczęściej różnorodne przedstawienia Orła Białego, czy też świętych np. Matki Boskiej Częstochowskiej czy Stanisława Kostki (niektóre z nich haftowane, inne zaś namalowane farbami olejnymi na płótnie, a następnie przyszyte, a nawet drukowane na papierze i naklejone na materiał). Brzegi sztandarów wykończone są frędzlami.