Wystawa - "Raj utracony. Przedstawienia grzechu w grafice europejskiej od XVI do XIX wieku" Drukuj Email
niedziela, 11 sierpnia 2013 00:00

Raj utracony. Przedstawienia grzechu w grafice europejskiej od XVI do XIX wieku 7 sierpnia 2013 roku w Muzeum Regionalnym w Krasnymstawie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy pod tytułem "Raj utracony. Przedstawienia grzechu w grafice europejskiej od XVI do XIX wieku". Wprowadzeniem w temat był pokaz filmu pt. "Siedem grzechów głównych", w reżyserii Wojciecha Morki, który tuż przed samym otwarciem mieli okazję obejrzeć przybyli na wernisaż goście. Na wystawie zaprezentowanych zostało 23 miedziorytów pochodzących ze zbiorów Biblioteki Naukowej Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Temat siedmiu grzechów głównych w sztukach plastycznych pojawił się już pod koniec epoki starożytnej i początkach sztuki wczesnochrześcijańskiej i rozwijał w ścisłym związku z tematem siedmiu Cnót. Ta konfrontacja grzechów i cnót z czasem stała się elementem ozdabiającym wnętrza kościołów w formie fresków, dekoracji rzeźbiarskich, obrazów i witraży. Ważną rolę w kształtowaniu się ikonografii poszczególnych grzechów głównych odegrała literatura alegoryczna. Tworząc wizerunki zarówno cnót, jak i występków artyści epoki renesansu i baroku wykorzystywali też wzory wypracowane w antyku i średniowieczu. Warto zauważyć, że do pewnej unifikacji w przedstawianiu cnót i grzechów doszło dopiero w XVI stuleciu. Duży wpływ na artystów wywarła wydana w 1593 roku "Ikonologia" autorstwa Włocha Cesare Ripy. Dzieło to będące swego rodzaju encyklopedią, pomagało kolejnym pokoleniom malarzy, rzeźbiarzy, grafików i architektów odwoływać się w swych dziełach zarówno do tradycji antycznej, jak i chrześcijańskiej.

Według Biblii grzech pojawił się, wraz z buntem części aniołów przeciwko Bogu, któremu one wypowiedziały posłuszeństwo. Było to możliwe, gdyż zostały stworzone jako istoty duchowe obdarzone jednak wolną wolą. Za czyn ten zostały strącone z Nieba stając się upadłymi aniołami (złymi duchami). To za podszeptem złego ducha zwanego inaczej szatanem lub diabłem pierwsi ludzie (Adam i Ewa) również obdarzeni wolna wolą ulegli pokusie nieposłuszeństwa i pychy wobec Stwórcy zrywając i kosztując owoc z drzewa zakazanego. Dzięki temu, jak zapewniał ich szatan mieli poznać zarówno dobro jak i zło, i w ten sposób stać się równi Bogu. Za ten czyn nazwany w teologii grzechem pierworodnym wygnani zostali z Raju. Wydarzenie to dało początek grzechowi na świecie.

Wystawę rozpoczyna grafika z 1813 roku pt. "Grzech pierworodny" Johanna Mullera wg Rafaela Santi. Kolejne ryciny ukazują przedstawienia siedmiu grzechów głównych i ich konsekwencji, które są jednocześnie artystyczną wizją opisów zawartych zarówno w Starym, jak i Nowym Testamencie (tj. m.in. sceny ukazujące: zabójstwo Abla przez Kaina, Łazarza żebrzącego na progu domu ucztującego bogacza czy Sądu Ostatecznego). Inne nawiązują do treści teologicznych zawartych w Biblii jak np. praca Hieronima Wierixa ukazująca śmierć człowieka miłosiernego, która w zamyśle autora miała pełnić rolę edukacyjną i moralizatorską. Na wystawie mamy również odwołanie do tradycji antycznej, gdzie grzech zazdrości ukazany jest w grafice z drugiej połowy XVI stulecia pt. "Dzieci Saturna" autorstwa Hermana Jansza Mullera. Najbardziej niezwykłe wizje artystyczne, które prezentowane są na ekspozycji, to seria miedziorytów pt. "Siedem grzechów głównych", oraz wspomniana już scena "Sądu Ostatecznego". Wszystkie one powstały na podstawie rysunków znakomitego malarza Pietera Bruegla Starszego i wydane zostały w 1558 w antwerpskiej oficynie "Pod Czterema Wiatrami" Hieronima Cocka. Autorem grafik jest Pieter van der Heyden. Niewątpliwie tworząc te fantastyczne, a zarazem pełne symbolizmu wizje Bruegel był pod dużym wpływem twórczości Hieronima Boscha.

Wystawa czynna będzie do końca września.